Zondag 20 oktober 2018, dagje op Camp Rabrovenic, Polja-Mojkovac, Montenegro.

Koud en mistig. Voor de 2e X deze reis gaat de kachel aan. We blijven lekker onder de wol tot ons Libby wat opgewarmd is. Om half 9 schijnt de zon al tussen de nevel door. Radio aan en relaxen. Leen zet de foto's bij het verslag van gisteren.

We lopen naar het huis. Ja, nu kunnen we eten. Het blijft een verrassing wat de pot schaft. Een biertontafel wordt in de zon geschoven. Als voorafje witte kool-paprika in het zuur  met gloeiend knapperig brood erbij.  Mmm! Heerlijk! Niet veel later volgt een langwerpig bord met dunne varkenslapjes in tomatensaus, heerlijk gekruide rijst en een met gehakt en rijst gevulde paprika. Prima verrassingspotje. Tot slot nog 2 'Maagdenburger' halve cakebollen, gevuld met chococreme en kersenjam. Dat alles samen blijkt € 7 te kosten. De gastvrijheid krijgen we er gratis bij.

Prima stek voor een dagje rust. Je kunt hier prachtig wandelen of fietsen. Wij passen vandaag.

Camp Rabrovenic €10, Polja-Mojkovac, Montenegro.

          

Maandag 21 oktober, van Polja-Mojkovac naar Brezovik (Nikšić), Montenegro.

Ook vandaag weer een spectaculaire adembenemende indrukwekkende route. Superlatieven die de pracht van de herfstkleuren in dit overweldigende landschap nog niet dekken. We dalen steeds rijdend boven de rivier de Tara.

          

        

Halverwege volgen we het  supersmalle asfaltweggetje omlaag tot wat Lonely Planet 'het meest afgelegen klooster van Montenegro' noemt. We worden begroet door een vriendelijk kwispelend losse hond en een verwoed blaffende hogerop aan de ketting. Een huis (het kloostertje) verbergt het kerkje. Ik wandel eromheen en achter over het kerkhof. Rust hier. Vogeltjes vliegen rond.

Het hek naast het huis staat op een kiertje. Bij de deur een paar muilen. Volgens LP moet je op de deur bonzen. Als je dan goedgekeurd wordt door een zwartgehuifde non maakt ze de kerkdeur voor je open. Ik heb de indruk dat ik al lang in de gaten wordt gehouden. Misschien is mijn gele broekje te heftig. Niemand laat zich zien. Geen fresco's dus deze keer.

              

Wauw wauw is deze Tara Canyon.

         

            

Bij Durdevića Tara is dan de beroemde brug eroverheen. Wij moeten hier linksaf. We parkeren bij grote borden privé P, € 2 aub. NKC zegt over de brug te rijden en daar te parken. Idd. Veel beter. Nadat we de views van en vanaf de brug bewonderd hebben, thoffie op het terras. Ook met een view én wifi. We sturen wat foto's naar kinderen en vrienden vanaf deze 'We zijn er bijna' spot. Het Ziplinen laten we aan ons voorbijgaan. Prachtig gelegen Camping Zipline trouwens hier.

Wij rijden de brug weer terug en stijgen weg van de Tara tot we op de hoogvlakte zijn. Misschien iets minder spectaculair, maar ook zo mooi! Authentieke huisjes en schuren met zinken of houten daken.

Zabljak is het hoogst gelegen stadje van de Balkan. Skicentrum in de winter en duidelijk booming.

Wij pinnen er Euro's en vullen in de plaatselijke Volisuper de voorraden weer eens aan. Warempel een groot assortiment Hollandse kazen, o.a. gouda, edam,  leerdam,  rode pesto en groene pestokaas (Nederlandse opdrukken) wordt op verzoek afgesneden.

Nog steeds dalend rijden we een stuk zuidwaarts, want we moeten om de hoogste bergen van het NP Dormitor heen. Ook hier  bijzonder landschap in herfstkleuren. Wie weet hoe snel al wordt het een besneeuwde wereld.

           

Na de lunch nog een km of 50. Snel gaat het niet, maar dat geeft niet.

Dalen tot Savnik. Leuk dorp.

2x haarspeldstijgen om het volgende gebergte te bedwingen.

Daarna dalen, dalen en nog eens dalen, terwijl de temperatuur stijgt.

          

Noordelijk van Nikšić aan een zijroute, het dorpje Vidrovan voorbij, komen we op het uitgezochte campinkje zeer idyllisch terecht boven een riviertje. Een met bomen omzoomd grasveld achter het restaurant. Alle voorzieningen aanwezig. Super!

          

Natuurlijk moeten we een welkomstdrankje nemen. Gelukkig geen raika deze keer, maar koffie voor Leen en voor mij heerlijke mountain tea.

Nadat we de kaart gezien hebben, bezwijken we weer. Het is inmiddels half 4. We zijn 6 uur onderweg geweest voor 176 schitterende kms. Nog een uurtje relaxen in de zon bij  25° en straks lekker uit eten.

Lekker was het én heel veel. Met 2 doggieboxjes keren we camperwaarts.

Camping Riverside (de Montenegrijnse naam is veel mooier) € 10, Brezovik (Nikšić), Montenegro.

         

Dinsdag 22 oktober, van Nikšić-Brezovik, Montenegro naar Ilidža-Sarajevo, Bosnië-Herzegovina.

De voor ons laatste scenic route door Montenegro, die Lonely Planet aanbeveelt rijden we. Van Nikšić naar de grens bij Šćepan Polje langs de Piva canyon. Het is weer fris geweest vannacht 6°. Gister was het nog iets kouder. Bij vertrek tegen 9en begint het alweer op te warmen. 10 km zelfde weg terug.

         

Aan de westkant van het Dormitor NPark noord. Gezapig. Weinig verkeer tussen alweer hellingen in herfstkleuren. De bebouwing beneden in het dal. Plots een agent met een laserpistool. Stoppen! We hebben 70 km gereden waar het 50 km was (TomTom zegt 80). Nu wisselt de snelheid voortdurend en worden we door het weinige verkeer steeds ingehaald. Maar ja. De camera liegt niet (of toch wel, vragen we ons later af. Betalen maakt de agent duidelijk. Iets met naar een bank rijden betalen en terugkomen. We snappen m echt niet. Uiteindelijk geeft ie t op en wuift ons met 5 opgestoken vingers door. Jahoor. We zullen braaf zijn. Bah. Balen. We zijn er door van slag en kruipen voort met 50 soms 60 km per uur. De paar auto's die ons achteropkomen passeren toeterend naar deze slakken. We missen het zicht op een diepe kloof beneden ons.

         

De afslag naar het Pivaklooster brengt ons op een prachtig vredig plekje. Het lijkt nieuw,  maar binnen vind ik zeer oude fresco's. Hèhè. Een fijne thoffieplek om bij te komen.

       

Verder weer boven de Pivarivier. Lastig fotograferen tussen de bomen door. Het landschap wordt spectaculairder.

          

We doen een viceversaatje door het vakantiedorpje Plužine, maar ook hier laat de gestuwde rivier  zich lastig zien.

Nu wordt het echt nauw en ruig. Kms lang boven de Piva canyon, door wel 30 tunnels of meer. Wauw wauw!. Dan de dam over en nog houdt het niet op.

         

         

           

         

Bij een stop staat een bord. Tara Canyon 17 km. Hoe kan dat? We dachten gister de echt diepe kloof gemist te hebben. Wat blijkt:  hier komt de Tara weer tevoorschijn. De Piva stroomt erin. Samen vormen ze de grens met Bosnië-Herzegovina. Ons volgende land.

Halverwege de helling de Montenegrijnse douane. Fluks een stempel en door. Geen openstaande boetes ploepen tevoorschijn ;-)

Beneden zien we de Tararivier. Een krakkemikkige smalle brug voert ons erover. Daar is de B-H douane. Hier controle en welkom.

                

Nou, wat een slechte half asfalt half grit lappenwegDe Taracanyon oogt niet echt wild. Het ene rafting camp volgt op het andere. Verkeerde seizoen. Nu is het allesbehalve toeristisch hier. Ook de Zipline is niet in gebruik.

        

          

20 km duurt het gerammel en hotsebotsen, dan komen we langzamerhand in de bewoonde wereld.

             

Nogmaals de Tara over en verderop de Drina.

Dit is  de E762  naar Sarajevo. Stukken beter, evengoed rammelen. Ook hier door een nauwe kloof. Daarna  vriendelijk heuvelland. In de bergen kwam de temp  niet boven de  10°. Na de lunch in de zon zijn we opgewarmd. Klaar voor de laatste etappe.

          

       

Ook nu nog 3x een canyon, de Bistrica Canyon is een lange met meerdere tunnels. Heel indrukwekkend weer. De Trnovopas is ruim 1300 m hoog. In het dorpje met dezelfde naam staan de moskee en katholieke kerk vlak na elkaar. Ook hier veel politiecontroles. We passen op.

        

Het gebied is dunbevolkt. Het valt ons op dat je weinig gezelligheid ziet op straat  Af en toe een auto. Er loopt of fietst eens iemand, maar geen straatverkoop. Geen terrasjes of kioskjes met kletsende mannen,  vrouwen en/of kinderen. Ieder lijkt erg op zichzelf. Is dit een nawee van de oorlog? We zien regelmatig zowel christelijke als moslimkerkhoven met allemaal dezelfde nieuwe witte stenen.  

           

           

Bij het vliegveld begint Sarajevo. Op de rondweg is het druk, maar eigenlijk valt het allemaal nogal mee.

        

We zijn blij met de rustige vriendelijke ontvangst op de camping. Het zijn weer 6 enerverende uren geweest om 175 km noordelijker te komen. Je hoort hier de rondweg, af en toe een vliegtuig en om half 4 begint de imam te zingen. Niet zenuwslopend. Op de camping zijn we voorlopig de enige gasten.

Camping Sarajevo € 20, Ilidža-Sarajevo

        

Woensdag 23 oktober. Met bus en tram stadsbezoek Sarajevo.

Mevrouw Alma heeft het ons precies uitgelegd. Gewapend met haar briefje, waarop bus en tramnrs en zelfs het camping telnr lopen we in 10 minuutjes naar de bushalte aan de snelweg.

Een kwartiertje wachten. De bus in tot de tramterminal in Ilidža. Met toeschietende hulp 2 retourtickets aanschaffen  en weer spontane hulp bij het afstempelen kunnen we zo de leuke klaarstaande aardbeitram in.

De volle tram rammelt langs allerlei bijzonders. Wij zitten riant.  Leuk is dit. We blijven erin tot het eind van de Turkse wijk. Een uur na vertrek van de camper kijken we 360° om ons heen. Wauw! Wat een view! Het prachtige stadhuis. Over de brug een moskee, een Turks huis en meer. Bovenop de heuvel het Gele Fort. Wat je noemt  een geweldige eerste indruk.

We zijn erg benieuwd naar deze stad.  Sarajevo heeft door de eeuwen heen een heftige geschiedenis opgebouwd. Dat maakt het interessant. De byzantijnse gevel van het stadhuis/bibliotheek is al zeer bijzonder. Een bord nodigt uit om een kijkje in de super gedecoreerde hal met gebrandschilderde ramen te nemen. We stiefelen naar binnen en wauw! Dan worden we hardhandig teruggeklopt. Van schrik geen foto en zo naar buiten. Achteraf erg dom. Wij hebben het gezien. Prachtig! Ga zeker kijken, wanneer je er bent.

Baščaršija, de sfeervolle Turkse wijk, ligt direct erachter. In de Kopersmidstraat loop ik al snel te struinen tussen de, uiteraard, koperen sieraden. De jongeman toont me het verschil tussen handmade Bosnisch en import Chinees. We hebben nog niet eens Bosnische Marken. Hij wijst ons de bancomat even verderop en snel terug de winkel in. Ik kies uit de iets duurdere, maar alleszins acceptabel, Bosnische sieraden  1 armband en 2 ringetjes. Een naam of boodschap erin graveren is inclusief, maar ik vind het zo al prima.

         

           

Op het Plein der Duiven de Sebijfontein. Geen water gezien.

De oude Orthodoxe kerk zit wat verstopt. Op het binnenplein staat de deur van de kerk open. Fotograferen verboden.

Langs o.a. de Bey moskee en Madrassa (koranschool). Erachter een klokkentoren.

         

De bazaar is hier vlakbij. Gezellig en ontspannen de straatjes.

In een zijstraatje van het voetgangersgebied Ferhadija vinden we een rustig terras, waar werkers zitten te lunchen. Dat willen wij ook wel. Geen toeristen hier, geen (foto)menukaart. Er is maar één gerecht. Çevapi. Dan wel in 3 portiegroottes. Voor mij klein, voor Leen medium. Simpel, maar smakelijk. De groene pepertjes erbij doen je de vlammen uitslaan.

We dwalen terug naar de Miljackarivier. Hier bij de Latijnse brug is in 1914 Franz Ferdinand vermoord en daarmee begon de 1e Wereldoorlog. Een glazen monument getuigt ervan.

Over de brug dwalen we door het park met muziekpaviljoen  tot weer een moskee. Daarachter de opgraving van een ouder gebouw. We zijn op zoek naar de synagoge in de buurt, maar kunnen m niet vinden.

We zwerven weer terug de volgende brug over. De 'nieuwe' Oostenrijks-Hongaarse stad in.  Hier drukke  winkelstraten in grote 19e eeuwse stadshuizen en kerken. Als laatste een stop bij de 'Eeuwige Vlam'. Een mooie afsluiting voor we weer op de nu overvolle tram en daarna net zo volle bus. Wij kunnen/mogen steeds zitten. Er wordt hier opgestaan voor grijze haren. Toch wel lekker!

          

               

       

            

        

        

We hebben veel moois gezien. Ook de akelige herinneringen aan de 1992 oorlog. De  inslagen van kogels heten nu Sarajevo Roses. Een blijvende gruwelijke herinnering. Bovenal waren we verrast dat er zo'n ontspannen gastvrije sfeer heerst en blij, dat we ons zelf niet in het hectische verkeer moesten wagen. Terwijl we op de tram wachtten zagen we er  een camper tussen. Tot onze dubbele verbazing. 1 Dat ie daar reed in de binnenstad. 2 Met een Chinees nummerbord! Letterlijk ver van huis.

Camping Sarajevo, Ilidža-Sarajevo.

       

Donderdag 24 oktober, van Ilidža-Sarajevo naar Jajce, Bosnië en Herzegovina.

Een goede gastvrije camping en een aangenaam bezoek aan Sarajevo. Bewust hebben we De Tunnel of Hope, toen angstige vluchtplaats, nu museum over de recente oorlog niet bezocht. Dat verdient meer tijd. Weg van de snelweg bochten we 50 km tot de 5. Voortdurend bebouwde kom. Snel gaat het niet. Het geeft wel een indruk van het landelijk leven. Er is en wordt heel veel gebouwd. Niets lijkt ouder dan 25 jaar. Lag hier alles in puin? We weten het niet. Het land lijkt totaal in opbouw.

           

Heel veel moskeeën. Ook vaak splinternieuw, evenals hier en daar een katholieke kerk. Erg orthodox zijn de mensen niet. We zien nauwelijks hoofdbedekking  bij de vrouwen.

         

Op de 5 gaat het nauwelijks sneller. Meer verkeer, slechter wegdek.

            

        

Travnik, een oud vestingstadje. Hier wel regelmatig hoofddoekjes. Onze 1e indruk in het zuiden, van een gesloten gemeenschap zijn we al lang kwijt. In Sarajevo niet en ook hier gezellig straatleven. Kletsende mensen op een bankje of terras, groente, heel veel kolen,  fruit en bloemen, verkoop, Hout is ook overal te koop. Voor verwarming en koken algemeen in gebruik.

          

          

Omhoog een pas over. 920 m hoog. De zon probeert de nevel te verjagen. Warm is het nog niet. 12-14°.

           

       

Het stadje Donji Vakuf door slingeren we de laatste 35 km  met de Vibasrivier mee.

          

          

            

Enigszins doorgedraaid bereiken we nogal spectaculair ons doel. Boven het dorp een compacte burcht.  De brug over zien we meteen de waterval. Linksaf  langs een grote super bij het hostel naar beneden.

We mogen op het gras boven de rivier parkeren. Alle voorzieningen binnen en buiten het hostel aanwezig. De nabije imam begroet ons kort. Heerlijk. Hier houden we het wel een paar dagen uit.

Autokamp Hostel Jajce € 10, Jajce.

      

Vrijdag 25 oktober, de bezienswaardigheden van Jajce.

Ook hier een koude nacht. Jajce ligt op 900 m hoogte, bovendien vordert het seizoen. Het is echt uitzonderlijk dat het overdag nog steeds zo'n 25° wordt. Heerlijk zo relaxed opstarten, terwijl het kacheltje snort. Toch voel ik me niet fit. Ik blijf maar af en aan last houden van het Griekse virusje. Een dubbele paracetamol geeft me gelukkig de gewenste boost. Zo lopen we tegen 10en het dorp in, want het heeft zeer gevarieerde bezienswaardigheden te bewonderen.

         

        

Allereerst stuiten we op het Avnoj Muzei. Avnoj, de Antifascistische Raad van de Volksbevrijding Joegoslavië  is in 1943 in dit gebouw opgericht en nu een museum met veel 'rode' info en heel veel persoonlijks over Tito, die hier nog steeds wordt vereerd. Het geeft ons ook een uniek kijkje op de naoorlogse deal tussen Churchill, Stalin, Roosevelt en Tito.

Even verderop horen we de watervallen al ruisen. We kunnen het geheel van verschillende plateaus bekijken.

          

      

Bij de Travnikpoort enkele panden, die nog uit de  Turkse tijd stammen.

Zo klimmen we over een trapstraatje omhoog langs de middenvestingpoort en kruittoren. Naast de Campanile toren van de St Luke huist in een  schoolgebouw uit 1880  het Etnografisch Museum. De musea kosten € 1 p.p. We zijn in de stemming en bezoeken ook dit kneuterige museumpje. Leuk handgebarencontact met 2 mannen, die op de bovenverdieping de collectie kristallen en fossielen aan het oppoetsen zijn.

Weer 50 m omhoog kunnen we tegenover de Mevjed Kula (Ronde Beertoren) de volgende curiositeit bezoeken. Een 14e eeuws familiemausoleum in een ondergronds kerkje. Zeer goed bewaard gebleven erfenis van de toentertijd onafhankelijke (van Rome) Bosnische kerk. Erin zijn de uitgehakte zon en liggende maansikkel ter weerszijden van het kruis  bewaard gebleven. Echt uniek. T is goed dat ik erover gelezen heb, want het valt nauwelijks op in het halfdonker en  uitleg is er niet 

           

           

De stenen trap omhoog komen we dan bij de resten van de  burcht. Onderweg passeren we nog een klein  gesloten moskee. Dit is de Dizdar Mosque, een vrouwenmoskee. Ik wist niet dat die bestaan. In Sarajevo hoorde ik, dacht ik een vrouw de oproep tot gebed doen, dus misschien is dat nog steeds zo.

Terwijl Leen binnen vooral van de uitzichten geniet, wacht ik op het stenen muurtje onder het Wapenschild van een vroege Bosnische Koning.

             

            

We dalen af en komen uit bij het nieuwe winkelcentrumpje met, naar blijkt een prima supermarkt. Met de tassen vol sjouwen we naar het Autokamp. Lunchen met gekocht lekkers en gaan dan nog 1x op stap.

De laatste bezienswaardigheid voor vandaag ligt zowat boven de camping. In een straatje verstopt tussen de huizen. Met 2x hulp vinden we het. Onder een glazen overkapping kunnen we  de resten van een Mithras-tempel met daarin een 4e eeuws reliëf van Mithras die met een stier vecht bewonderen. Hij doet dat met behulp van een kraai, een slang en een schorpioen. Daarbij een publiek van dames en centurions, aldus Lonely Planet. Voor ons is het moeilijk te zien door het spiegelende glas.

Al met al, wat bijzonder weer. Apart dorp hoor. Zeer de moeite waard. Nog een uurtje van de zon genieten. 4 uur verdwijnt de zon achter de bergen en is het meteen fris. Ondertussen heeft een Nl camper zich bij ons gevoegd. Gister bij aankomst stond er een rood Nl VWbusje. De 3 dames met 3 honden (!) scheurden echter na een uurtje weg  ook klopte in de avond nog een Hollandse jongeman uit het hostel  aan de camper. Hij wilde graag contact en reiservaringen uitwisselen (en beetje warmte vangen, denk ik). Altijd leuk, maar gister was ik  ziek van moeheid, dus graag vandaag. Maar ja toen was hij weg!

Autokamp Jajce € 10, Jajce,  Bosnië en Herzegovina.

         

Zaterdag 26 oktober, van Jajce, Bosnië en Herzegovina naar Rakovica, Kroatië.

Allebei vroeg wakker. Kwart over 8 zwaaien we naar de buren en rijden de nevel in. Op 5 km is het Plivameer. Hier kun je een wandeling maken langs de trits watermolentjes. Niet aantrekkelijk bij 5° in de mist.  Wij zien alleen een wazige oever.

           

Ook vandaag kronkelen door mooi herfstlandschap. Een pas over. Af en toe een dorp.

           

Dik 100 km over de E761. Opschieten doet het niet. 50-60-70, soms 80 km per uur. Zoek het maar uit. Veel snelheidscontroles. Radarska Kontrol en met de handscanner.

          

Het landschap wordt meer open. Stukgeschoten huizen. Nog steeds. Hier en daar een Memorial. Daartussen zie ik ineens 2x een vos in het veld. Weet niet of ik hem heb kunnen vangen met de camera. Langs een Nationaal Park met ook al watervallen. Het lijkt wel een thema deze reis. We passen.

         

             

      

Dwars door de laatste BiH stad Bihać.

         

Dan nog 20 km kronkelen en we zijn aan de grens met Kroatië.

De Kroatische douanier is een vrolijke man, maar wil wel binnenkijken en zelfs onder het bed. Controle op verstekelingen. Daarna apart de vraag nog iets aan te geven? Geen drank of sigaretten? Ok, goede reis.

Nog 20 km met een smal binnendoortje brengt ons op het Autokamp. Vriendelijke ontvangst. Zoek maar plekje en geef dan nr door en paspoorten mee voor registratie.

            

      

We zijn hier niet alleen. In de loop van de middag komen er nog meer campers bij. We staan dan ook bij een toeristische trekpleister van jewelste, namelijk Nationaal Park Pllitvička Meren.

11 jaar geleden waren we hier en schrokken toen al van de drukte. We reden de volgen de dag verder vanwege regen en mist. Ook nu twijfelen we of we een ticket zullen kopen. We horen al snel, dat een ticket bestellen pas voor  maandag of dinsdag kan. Het weekend is vol. Dat is duidelijk. Morgen fietsen we lekker buitenom.

Het is half 1. Er is hier een wasmachine, dus weldra zijn wij daar druk mee. Tussendoor relaxen we.

Autokamp Bear, Rakovica, Kroatië.

            

verder naar week 44